Tıptaki gelişmelere paralel olarak doğum kontrol yöntemleri de çok gelişmiştir. Koruma etkisi en yüksek ve yan etkisi en düşük ilaç elde etme çalışmaları halen sürmektedir. Dünyada yaklaşık 50 yıldır kullanılmakta olan doğum kontrol hapları (DKH) ülkemizde de yıllardır yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak ülkemizde henüz doğum kontrol haplarının yan etkileri konusunda halkımızın yeterince bilgi sahibi olmadığını gözlüyoruz. Gerekli olduğu halde birçok bayan bu ilaçları çeşitli nedenlerle kullanmaktan kaçınıyorlar. Bu nedenle yaygın olarak bize sorulan ve hastaların ilaçları bırakmasına neden olan sorular üzerinden giderek son bilimsel araştırmalar ışığında değerlendirme yapmayı amaçladık.

—Doğum kontrol hapları hormonları bozar mı?

Doğum kontrol hapları içinde belli miktarlarda östrojen ve progesteron içerir. Bunlar yıllar içersinde geliştirilerek sentetik olarak üretilmişlerdir ve insandaki hormonlara benzer etki yapmak üzere hazırlanmışlardır. Bu nedenle hormon düzenini bozmazlar tam tersi hormon bozukluğu olan kadınlarda belirli bir düzen sağlarlar. Düzensiz kanaması olan hastalar kullandığında düzenli kanamaya neden olurlar. Aynı zamanda adet kanamasının miktarını da azaltma etkileri vardır. Ancak bu olumsuz bir etki değildir. Bazı hastalarda bu şekilde aşırı kanama önlenmiş olur. Piyasada satılan DKH’ları içindeki hormonlar bazı değişiklikler olmakla beraber birbirine çok benzerlik gösterir. Doktorunuz size en uygun DKH’nı belirleyecektir.

—Doğum kontrol hapları kilo aldırır mı?

Doğum kontrol haplarının kullanılmaya başlanan ilk dönemlerde iştahı açma ve su tutulmasına neden olarak hafif kilo artışına sebep olmakla beraber uzun dönemde kilo alımına neden olmadıkları kabul edilmektedir. Bu nedenle ilk aylarda oluşabilecek değişiklikler nedeniyle doktorunuza danışmadan hapınızı bırakmayın ve hap kullanırken dengeli beslenmeye ve hareketsiz kalmamaya dikkat edin.

—Doğum kontrol hapları yumurtalıklarımda kist yapar mı?

Yumurtalıklarda saptanan kistler çok çeşitli nedenlere bağlı olabilir, ancak folikül kisti adı verilen ve içinde yumurta bulunan kesenin çatlamamasına bağlı olarak gelişen kistler zararsızdır ve birkaç ay takip edilirlerse kendiliğinden geriler. Folikül kistlerinin gerilemesi, küçülmesi amacıyla hekimler sıklıkla DKH’ları kullanırlar. Dolayısıyla DKH’ları yumurtalıkta kist oluşumuna neden olmaz tam tersi bazı kistlerin tedavisinde kullanılabilir.

—Doğum kontrol hapları tüylenme yapar mı?

Doğum kontrol hapları içerdikleri hormonlar nedeniyle vücutta tüylenme yapan hormonları baskılarlar; tüylenme yapmazlar. Hatta doğum kontrol hapları özellikle bazı tüylenme şikâyeti olan hanımlarda tüylenmeyi önlemek amacıyla kullanılmaktadır.

—Doğum kontrol hapı kullandıktan sonra çocuk sahibi olmak istersem gebe kalma şansım azalır mı?

DKH’larının etkileri kullanıldığı dönemlerde geçerlidir, diğer bir deyişle hap kullanımı bırakıldıktan sonra etkileri yoktur. Ancak hap kullanan kadınların %1’inde hap kullanımı sırasında adet görememe olabilir bu da bir süre sonra normale dönecektir. Özetle DKH kullanımı hap bırakıldıktan sonra gebelik şansını azaltmaz ve adet düzensizliğine neden olmaz.

—Doğum kontrol hapları kanser yapar mı?

Bu soruyu yanıtlarken tek tek tüm kadın genital organlarını ele almak gereklidir.

Rahim kanseri: Yapılan çalışmalarda doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda rahim kanseri riskinin kullanmayanlara oranla daha düşük olduğu saptanmıştır. Doğum kontrol hapları düzenli ve dengeli miktarlarda östrojen ve progesteron hormonları içerdiklerinden rahimin iç tabakasının düzenli gelişip dökülmesine neden olur ve kanser riski de buna bağlı olarak azalır.

Yumurtalık kanseri: DKH kullanımı yumurtlamayı baskılayarak etki gösterdiği için yumurtalıkları bir anlamda istirahata sevk eder. Araştırmalar sonucu hap kullanımının yumurtalık kanseri riskini azalttığı ortaya çıkmıştır.

Rahim ağzı kanseri: Yapılan bazı çalışmalarda DKH’larının rahim ağzı kanseri sıklığını çok az da olsa artırdığı bildirilmiştir. Ancak bu çalışmalar tekrar değerlendirildiğinde bu kadınların zaten kanser için riskli grupta olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle DKH kullanımının rahim kanseri riskini artırmadığı ancak yinede hap kullanan kadınların düzenli olarak her yıl kanser taraması amacıyla vaginal smear yaptırmaları önerilmektedir.

Meme kanseri: DKH’larının meme kanseri üzerine etkileri halen tartışmalı olmakla beraber günümüzde kanser riskini artırmadıkları kabul edilmektedir. Hatta selim meme hastalıkları olan hanımlarda DKH’larının kullanımının bu hastalıkla gelişmeyi durdurduğu bilinmektedir.

—Doğum kontrol hapları başağrısı yapar mı?

İçerdikleri östrojen ve progesteron nedeniyle nadiren baş ağrısına neden oldukları ve bu nedenle migreni olan hastalarda kullanılmaması gerektiği bildirilmiştir. Ancak bazı çalışmalarda da DKH’larının baş ağrısını geçirdiği gözlenmiş olduğundan bu konuda karar bir süre kullanımdan sonra verilmesi uygun olacaktır.

—Doğum kontrol haplarını kaç yaşına kadar kullanabilirim?

Doğum kontrol hapları menopoz dönemine kadar kullanılabilir. Hatta son çalışmalarda menopoz döneminde bile kullanılmasında sakınca olmadığı belirtilmektedir. Hapların kullanım süresinde de bir sınırlama yoktur; doktorunuz onayladığı ve kullanımı engelleyecek herhangi bir hastalık olmadığı sürece yıllarca kullanabilirsiniz.

—Doğum kontrol haplarını kullanırken ara vermeli miyim?

Doğum kontrol haplarını kullanırken ara verilmesinin hiçbir gerekliliği yoktur. DKH’ları ile zaten düzenli olarak hormon alınmakta ve doğal siklus takip edilmektedir. Bu nedenle dinlenme amacıyla ara verilmesinin gerekli olduğunu gösteren hiçbir çalışma yoktur. DKH’larının kullanımı sırasında bazen adet görülmemesi olabilir bu durumda doktorunuza danışmanızı öneririz. Bunun nedeni gebelik olabileceği gibi; çoğunlukla verilen ilaçların düşük dozda olması dolayısıyla rahim içi tabakasının iyi gelişmemesi ve dökülme kanaması olmamasına bağlıdır.

—Hipertansiyonu olan kadınlar doğum kontrol hapı kullanabilirler mi?

Yapılan çalışmalar sonucu 35 yaşın altında ilaçla hipertansiyonu kontrol altında olan kadınların da DKH’ları kullanmasında bir sakınca olamadığı saptanmıştır.

—Kimler doğum kontrol haplarını kullanmamalıdır?

Öncelikle DKH’larını kullanmak isteyen bir kadın hekime mutlaka başvurmalıdır. Ancak burada DKH kullanmasında sakınca olan bazı hastalıklar üzerinde durulacaktır.

* Kan pıhtılaşma bozukluğu olan veya ileri derecede varis gibi bu hastalığa karşı eğilimi olan kadınlar.

* 35 yaşın üzerinde sigara içenler (günde 15 sigaradan fazla). Daha önce sigara kullanmış ve daha sonra bırakmış olanların kullanmasında sakınca yoktur.

* Karaciğer hastalığı olanlar.

* Ağır derecede migren hastalığı olanlar.

YORUMUNUZ Adınız Soyadınız E-posta Adresiniz (sayfada görünmez) YORUMUNUZ Yanda gördüğünüz sayısal güvenlik kodunu onun yanındaki kutucuğa yazmalısınız.

Sayfayı Arkadaşına Öner Kendi E-posta adresinizi yazın Arkadaşınızın e-posta adresini yazın Bırakılan yorumların tüm sorumluluğu yazan kişiye aittir. Henüz Yorum Yapılmamış